Ahlak, bir toplumun en kıymetli değeridir. Bu değeri korumak, kollamak ve ona sahip çıkmak ise o toplumda yaşayan tüm bireylerin görevidir. Ancak geldiğimiz noktada ahlaki bir çöküşe şahitlik ediyoruz. Ne acıdır ki bu çöküş karşısında sadece seyirci kalıyoruz. Düzeltmek adına herhangi bir çaba harcamak şöyle dursun, düşünme gereği bile duymuyoruz. Çünkü düşünmeye üşeniyoruz.
Oysa üzerinde düşünmeye üşendiğimiz bu mesele, toplumun tamamını yakından ilgilendiren önemli bir hadisedir. Unutmamalıyız ki ahlak çökerse toplum da çöker. Toplumun çökmesi ise kargaşa, huzursuzluk ve doyumsuzluk demektir. Bugün yaşanan birçok olayın temelinde ahlaki çöküşün bulunduğunu görmezden gelmek, kolaycılığa kaçmaktan başka bir şey değildir.
Ortada apaçık bir gerçek var. Ancak bu gerçek karşısında birçoğumuz gözlerimizi kapatıyor, yaşananları görmezden geliyoruz. Peki, ama neden? Toplumu bu ahlaki çöküşe sürükleyen sebepler nelerdir? Bunları birkaç başlık altında açıklamaya çalışacağım.
1- Komşuluk İlişkilerinin Kaybolması
Hz. Peygamber'in üzerinde önemle durduğu komşuluk ilişkileri, günümüzde neredeyse bitme noktasına geldi. COVID-19 döneminde yara alan komşuluk ilişkilerimiz, salgın sonrasında da eski hâline dönemedi.
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) komşuluk hakkında şöyle buyuruyor:
“Allah'a ve ahiret gününe iman eden kimse komşusuna iyilik etsin, ikramda bulunsun.” (Müslim, Îmân 74)
Acaba en son ne zaman komşularımızı evimize davet edip onlara ikramda bulunduk? Komşumuzla en son ne zaman oturup dertleştik, hâlini hatırını sorduk? Komşuluk ilişkilerimizin bu denli zayıflaması, ahlaki çöküşün bir alameti değil midir?
2- Akrabalık Bağlarının Zayıflaması
Yüce Rabbimiz Kur'an-ı Kerim'de akrabalarımızla ilişkilerimiz konusunda bizlere ne emrediyor, bizler ne yapıyoruz? Hz. Peygamber Efendimiz bizlere ne buyuruyor, bizler bu tavsiyeleri ne kadar yerine getiriyoruz?
Her hafta cuma hutbesinin sonunda okunan Nahl suresinin anlamını, orada bizlere verilen mesajı namaz biter bitmez ne çabuk unutuyoruz.
Yüce Rabbimiz ayetinde şöyle buyuruyor:
“Şüphesiz ki Allah adâletli davranmayı, iyilik yapmayı ve akrabayı görüp gözetmeyi emreder. Her türlü hayâsızlığı, kötülüğü ve azgınlığı yasaklar. Düşünüp ders almanız için size böyle öğüt verir.” (Nahl Suresi, 90. ayet)
Örnek almamız gereken Hz. Peygamber'in hadislerini neden aklımıza getirip uygulamaktan geri duruyoruz? Bakınız, Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) şöyle buyuruyor:
“Rızkının çoğalmasını ve ömrünün uzamasını isteyen kimse, akrabasını kollayıp gözetsin!” (Buhârî, Edeb 12, Büyûʻ 13; Müslim, Birr 20, 21)
Peki, bizler ne yapıyoruz? Bu soru tam da burada karşımıza çıkıyor. En son ne zaman akrabalarımızı ziyaret ettik ya da evimize davet ederek onlara ikramda bulunduk? Akrabalarımızı ziyaret etmekten, onlarla bir araya gelmekten ve evimizin kapılarını onlara açmaktan vazgeçmişsek vay hâlimize!
3- Hasta Ziyaretlerinin Unutulması
Çevremizde ister komşumuz ister akrabamız olsun, en son ne zaman hasta bir insanı ziyaret ettik? Onun hâlini hatırını sorup hayır duasını ne zaman aldık?
Hasta insanlar, çoğu zaman kendilerini ziyaret edecek bir yakınlarının yolunu gözler. Onları günlerce, haftalarca bekletmek; gözlerini yollarda bırakmak, ahlaki çöküşün alametlerinden biri değil midir?
4- Anne ve Babaya Saygının Zayıflaması
Anne ve babaya itaat etmekten neden vazgeçtik? Öyle bir dönemin içerisindeyiz ki evlatlar, anne ve babalarının sözünü dinlemez hâle geldi.
Anne ve babaya saygı göstermek, onların gönlünü hoş tutmak, dinimizin üzerinde önemle durduğu sorumluluklardan değil midir? Allah'ın ve Hz. Peygamber'in emirleri doğrultusunda anne babaya iyilik etmek, onların haklarını gözetmek bizim vazifemiz değil midir? Ne zamandan beri bu sorumluluklarımızı yerine getirmekten uzaklaştık?
5- Faizin ve Ekonomik Haksızlıkların Toplumu Kuşatması
Faizin adeta girmediği hanenin kalmadığı bir dönemde ahlakın ayakta kalmasını beklemek hayalcilik olur. Faizin toplumda yaygınlaştığı bir ortamda bereketin devam etmesini beklemek, freni tutmayan bir aracı durdurmaya benzer.
İnsanların kredi kartı borçları ve krediler nedeniyle icra dosyalarıyla karşı karşıya kaldığı bir ortamda toplumsal huzurun korunmasını beklemek kolay değildir. Bunun yanında insanların hayallerini çalan, haksız kazanç ve vurgunlarla başkalarının hayatlarını karartan kişiler yüzünden insanlar çareyi intiharda aramaya başlamışsa ahlakın üzerindeki dinamit patlamış demektir.
Ahlakımızın çökmesini geçtik; ahlakımız yoğun bakımda son nefesini veriyor. Biz ise hâlâ bir umutla, belki yeniden hayata döner düşüncesiyle kendimizi avutuyoruz.
Bir toplumda toplumsal dayanışma ve yardımlaşma bitip tükenmişse bu durum, ahlaki değerlerin ne kadar zayıfladığını göstermez mi?
SON SÖZ
Ekonomik çöküntü mü daha ağırdır ve daha büyük hasar bırakır, yoksa ahlaki çöküntü mü? Hangisinin topluma verdiği zarar daha derin ve telafisi daha zordur?
Çünkü ekonomik çöküntü, doğru politikalar ve ortak çabayla zaman içerisinde aşılabilir. Ancak ahlaki çöküş, toplumun vicdanını, güven duygusunu ve insanî ilişkilerini tahrip eder. Kaybolan ahlaki değerleri yeniden inşa etmek ise çok daha uzun ve meşakkatli bir süreçtir.
Saygı ve hürmetlerimle.
