Gazze’de 77 yaşındaki bir adamın torunlarına yemek götürebilmek için aşevi kuyruğunda beklediği fotoğraf, aslında bir insanın değil, bir toplumun elinden alınan hayatın hikâyesidir.

Bazen bir fotoğraf, sayfalarca yazının anlatamadığını tek başına anlatır. Gazze’den gelen, elinde boş bir tencere taşıyan yaşlı bir adamın fotoğrafı da bunlardan biri.

İlk bakışta sıradan bir görüntü gibi görünebilir. Oysa o tencerenin içinde yalnızca yemek beklentisi değil, kaybedilmiş bir hayatın bütün ağırlığı var.

77 yaşında bir makine mühendisi ve öğretmen… Ömrünü eğitimle, insan yetiştirmekle ve gelecek nesillere katkı sunmakla geçirmiş. Bir zamanlar kendi evi, işi, düzeni ve onurlu bir yaşamı vardı. Savaş geldi; evini ve geçim kaynaklarını elinden aldı. Oğlunu kaybetti. Geride kalan küçük yetim torunlarının sorumluluğu ise yaşlı omuzlarına yüklendi.

Bugün, bir zamanlar insanlara bilgi ve tecrübesiyle yol gösteren bu adam, torunlarına bir öğün yemek götürebilmek için aşevi kuyruğunda bekliyor. Su bulabilmek için su dağıtım noktalarına gidiyor. Taşıyabildiği kadarını alıp çocukların yanına dönüyor.

Ancak taşıdığı yük, elindeki tencereden çok daha ağır. Oğlunun acısı, yıkılan evi, kaybolan hayatı ve kendisine muhtaç küçük çocukların geleceğine ilişkin endişesi…

İnsan, hayatının son döneminde biraz dinlenmeyi, geçmişin yorgunluğunu geride bırakmayı bekler. Fakat Gazze’de bu yaşlı adam, kendi yaşlılığıyla mücadele ederken bir de savaşın yetim bıraktığı çocukların hayatını omuzlamak zorunda.

Asıl mesele, bir insanın aşevinden yemek almak zorunda kalması değil; o insanın bu noktaya nasıl getirildiğidir.

Çünkü Gazze halkı yoksullukla başlamış bir hayatın insanları değil. Evleri, üniversiteleri, okulları, iş yerleri, meslekleri, kültürleri ve toplumsal birikimleri vardı. İnsanlar yıllarca çalışarak kendilerine bir gelecek kurmuştu. Çocuklarını okutuyor, meslek sahibi oluyor, ticaret yapıyor ve hayatlarını kendi emekleriyle sürdürüyordu.

Onlar çadır hayatını seçmedi. Aşevi kuyruklarında beklemeyi hayal etmedi. Bir tabak yemek, bir bidon su veya yağmurdan korunabilecek bir çadır, hayatlarının temel hedefi değildi.

Savaş, yalnızca binaları yıkmadı. İnsanların yıllar boyunca emek vererek kurduğu hayatları da dağıttı. Aileleri parçaladı, çocukları yetim bıraktı, meslekleri ve geçim kaynaklarını ortadan kaldırdı. İnsanları bir zamanlar sahip oldukları hayatın enkazı üzerinde yaşamaya mahkûm etti.

Bugün dünyanın Gazze’ye bakışında ciddi bir çelişki var. Açlık fotoğrafları yayıldığında kameralar dönüyor, ekranlar doluyor, açıklamalar yapılıyor. Bir süre sonra gündem değişiyor, kameralar başka yerlere çevriliyor. Oysa fotoğrafların gündemden düşmesi, insanların acılarının sona erdiği anlamına gelmiyor.

Bir fotoğrafın sosyal medyada dolaşımının sona ermesiyle bir çocuğun açlığı sona ermiyor. Haber bültenlerinden Gazze’nin çıkarılmasıyla çadırlardaki hayat normale dönmüyor. Bir gün önce yardım kuyruğunda bekleyen yaşlı adam, ertesi gün de aynı sorumlulukla uyanıyor.

Üstelik Gazze’de yaşanan yoksulluğu yalnızca gıda ve su eksikliği üzerinden değerlendirmek de büyük bir eksikliktir. Kaybedilen şey aynı zamanda insanın bağımsız yaşama imkânı, mesleki kimliği, toplumsal itibarı ve geleceğe dair güvenidir.

Bir öğretmenin yeniden öğrencilerine kavuşamaması, bir mühendisin mesleğini icra edememesi, bir babanın çocuklarını koruyamaması, bir annenin evladını kaybetmesi… Bunların her biri savaşın farklı bir yüzüdür.

Gazze halkının bugün yardıma ihtiyaç duyması, geçmişte sahip olduğu birikimi ortadan kaldırmaz. Yoksulluk, insanın değerini azaltmaz. Yardım almak, insanın onurundan vazgeçmesi anlamına gelmez. Bugün bir tabak yemeğe muhtaç bırakılan insanların dün nasıl yaşadıklarını ve neler inşa ettiklerini unutmamak gerekir.

Dünyanın Gazze’ye yalnızca mağduriyet fotoğrafları üzerinden bakması da bu nedenle yeterli değildir. Gazze halkı sadece yardım bekleyen insanlardan oluşmuyor. Aralarında öğretmenler, mühendisler, doktorlar, akademisyenler, esnaflar, çiftçiler ve kendi toplumlarının geleceği için çalışan binlerce insan var.

Onların ihtiyacı yalnızca bir öğün yemek değil; yeniden evlerine dönebilmek, çocuklarını güvenli okullarda okutabilmek, mesleklerini yapabilmek, üretmek ve kendi hayatları üzerinde söz sahibi olabilmektir.

İnsani yardım elbette hayati önemdedir. Ancak yardım, insanların yeniden kendi ayakları üzerinde durabileceği bir hayatın yerini tutamaz.

Bugün o yaşlı adamın elindeki boş tencereye bakarken kendimize şu soruyu sormalıyız: Bir toplumun bütün birikimi, emeği ve geleceği savaşın gölgesinde yok edilirken biz yalnızca geriye kalan görüntülerle mi ilgileneceğiz?

Çünkü o tencere yalnızca açlığı anlatmıyor. Bir babanın kaybını, bir dedenin çaresizliğini, yetim çocukların geleceğini ve bir toplumun yeniden ayağa kalkma mücadelesini anlatıyor.

Gazze’nin hikâyesi, yardım kuyruğunda bekleyen insanların hikâyesinden ibaret değildir. Asıl hikâye, ellerinden alınan hayatı yeniden kurmaya çalışan insanların hikâyesidir.

Ve dünya şunu unutmamalıdır: Gazze’de kameralar sustuğunda hayatın acıları susmuyor. Haberlerin gündemi değiştiğinde insanların yıkılmış hayatları değişmiyor. O yaşlı adam ertesi sabah yine tenceresini alıp yola çıkıyor. Çünkü onun için savaş, ekranlarda biten bir haber değil; her sabah yeniden başlayan bir hayat mücadelesidir.