“Biz Ayrılıyoruz” Demeden Önce Bilmeniz Gerekenler
Bir evlilik sona erebilir. İki yetişkin, yollarını ayırma kararı alabilir. Ancak boşanma kararı yalnızca iki kişinin değil, o ailenin içinde büyüyen çocukların da hayatında önemli bir dönüm noktasıdır. Çocuklar için asıl zor olan çoğu zaman boşanmanın kendisi değil, bu sürecin nasıl yaşandığı ve onlara nasıl anlatıldığıdır.
Anne ve babalar bazen çocuklarını üzmemek adına gerçeği saklamayı tercih eder. Kimi zaman da öfkenin ve hayal kırıklığının etkisiyle hazırlıksız bir anda, “Artık birlikte yaşamayacağız.” cümlesini kurarlar. Oysa çocuklar, belirsizlikten çoğu zaman gerçeğin kendisinden daha fazla etkilenir. Hissettikleri değişimi fark ederler, ancak anlamlandıramadıklarında kaygıları büyür.
Boşanma konuşması yapılırken en önemli ilke, çocuğun yaşına uygun, sade ve güven veren bir dil kullanmaktır. Uzun açıklamalara, yetişkinlere ait ayrıntılara veya suçlayıcı ifadelere ihtiyaç yoktur. Çocuğun duyması gereken temel mesaj şudur: “Anne ve baba olarak birlikte yaşamayacağız ama seni sevmeye ve yanında olmaya devam edeceğiz.”
Çocukların en sık yaşadığı duygulardan biri suçluluktur. Özellikle küçük yaş grubundaki çocuklar, anne ve babalarının ayrılmasını kendi davranışlarıyla ilişkilendirebilir. “Yaramazlık yaptığım için mi ayrılıyorlar?” ya da “Keşke daha uslu olsaydım.” gibi düşünceler geliştirebilirler. Bu nedenle ayrılığın hiçbir şekilde onların suçu olmadığı açık ve net biçimde ifade edilmelidir. Bu güvence yalnızca bir kez değil, süreç boyunca defalarca verilmelidir.
Boşanma haberini verirken anne ve babanın mümkün olduğunca birlikte konuşması, çocuk açısından güven duygusunu destekler. Her iki ebeveynin de sakin olması, birbirini suçlamaması ve tartışmaya girmemesi büyük önem taşır. Çünkü çocuk o an yalnızca söylenen kelimeleri değil, anne ve babasının birbirine nasıl davrandığını da hafızasına kaydeder.
Çocuklar bazen ağlar, bazen öfkelenir, bazen de hiç tepki vermeyebilir. Sessizlik, her zaman etkilenmedikleri anlamına gelmez. Bazı çocuklar duygularını günler, hatta haftalar sonra ifade eder. Bu nedenle “Çok güçlüymüş, hiç üzülmedi.” diye düşünmek yanıltıcı olabilir. Her çocuğun yas tutma ve uyum sağlama biçimi farklıdır.
Boşanma sonrasında çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şey, hayatlarında mümkün olduğunca düzenin korunmasıdır. Okul, arkadaşlar, uyku saatleri ve günlük rutinler devam ettikçe çocuk kendini daha güvende hisseder. Anne ve baba arasındaki sorunların içine çekilmemesi, taraf seçmeye zorlanmaması ve haber taşıyan kişi hâline getirilmemesi de ruhsal gelişimi açısından oldukça önemlidir.
Çocukların yanında eski eş hakkında olumsuz konuşmak, onları iki sevdiği insan arasında bırakır. Çocuk, anne ve babasını ayrı bireyler olarak değil, kendi kimliğinin bir parçası olarak görür. Ebeveynlerden birini sürekli kötülemek, dolaylı olarak çocuğun kendilik algısını da zedeleyebilir. Bu nedenle kırgınlıklar yetişkinler arasında kalmalı, çocuklar bu yükü taşımamalıdır.
Boşanma, doğru yönetildiğinde çocukların sağlıklı gelişimini tek başına belirleyen bir etken değildir. Asıl belirleyici olan, ebeveynlerin ayrılık sonrasında kurdukları iş birliği, iletişim biçimleri ve çocuklarına sundukları güven ortamıdır. Sevgi, ilgi ve tutarlılık devam ettiği sürece çocuklar bu değişime zamanla uyum sağlayabilirler.
Unutulmamalıdır ki çocuklar mükemmel anne babalara değil, güven veren, duygularını önemseyen ve zor zamanlarda yanlarında kalmaya devam eden anne babalara ihtiyaç duyar. Boşanma bir ilişkinin sonu olabilir. Fakat ebeveynlik ömür boyu devam eden bir sorumluluktur. Ayrılan eşler olabilirsiniz, ancak çocuğunuz için her zaman anne ve baba olarak kalacaksınız. Söyleyeceğiniz birkaç cümle, onun bu süreci nasıl hatırlayacağını ve gelecekte ilişkilerine nasıl güven duyacağını şekillendirebilir.
Ayrılan eşler olabilirsiniz, fakat çocuğunuzun kalbinde güveni koruyan anne ve baba olarak kalmak sizin elinizdedir.
