Bugün dünyada yıkılan veya inşa edilmeye çalışılan birçok şeye şahit oluyoruz. Yüksek gökdelenler, devasa bütçeli projeler, dijital dönüşümler ve göz alıcı teknolojik altyapılar... Birçok toplum, gücü ve ilerlemeyi yalnızca bu maddi varlıkların miktarında arama hatasına düşüyor. Oysa medeniyet dediğimiz devasa yapı, beton blokların üzerine değil; insanın ruhuna, zihnine ve kalbine atılan temeller üzerine yükselir.
Yusuf el-Karadâvî’nin medenî ıslahat felsefesi tam da bu hayati hakikati hatırlatır: İnsan, medeniyetin nesnesi değil, ilk ve en temel giriş kapısıdır.
Bir toplumu ayağa kaldıracak, ona yön ve ruh verecek olan şey, elindeki maddi imkânların niteliği değildir. Asıl sürükleyici güç; insana bir vizyon, net bir gaye ve durmaksızın çalışan bir dinamizm kazandıran akidedir. Fakat buradaki inanç; soyut, zihinde sıkışıp kalmış veya vicdanlara hapsedilmiş pasif bir düşünce biçimi değildir. Gerçek akide; bireyin her adımında amele, günlük hayatında ahlaki bir davranışa ve en nihayetinde toplumsal bir sorumluluğa dönüşen canlı bir sistemdir.
Tarih boyunca çöken medeniyetlere bakın; maddi güçleri tükendiği için değil, insanı ayakta tutan o içsel dayanaklarını kaybettikleri için yok olmuşlardır. Günümüzde "diriliş" veya "kalkınma" iddiasıyla yola çıkan pek çok projenin hüsranla sonuçlanmasının ana sebebi de budur. İçsel değişimi, yani insanın ahlaki ve zihni inşasını ıskalayan hiçbir hareket kalıcı olamaz.
Dış dünyamızda gördüğümüz düzen ya da düzensizlik, iç dünyamızdaki derinliğin veya sığlığın aynadaki yansımasından başka bir şey değildir. İçte gerçekleşmeyen bir dönüşümün, dışta sürdürülebilir bir düzen kurması imkânsızdır.
Eğer yeni bir gelecek, köklü bir ihya ve sarsılmaz bir medeniyet tasavvuru derdindeysek; önceliğimizi araçlara değil, o araçları yönetecek olan insana vermeliyiz. İnsanı merkezine almayan, ona manevi ve zihni bir yön tayin edemeyen hiçbir diriliş hamlesi —elinde ne kadar devasa maddi güç unsuru bulunursa bulunsun— eksik kalmaya ve en nihayetinde çökmeye mahkûmdur.
