Bezmen’lerin çiftlikleri

“Bezmenler, bir zamanlar, sadece sanayi tesisleriyle değil, çiftlikleriyle de ünlüdür.

(https://handanyalvac.com/2011/07/29/pamir-bezmen-biyografi/; 5.9.2026)

Handan Yalvaç’ın Pamir Bezmen âilesi hakkında 2011 senesine kadar geriye giden alâka çekici röportajına, kendi Sitesinden bugün de ulaşılabiliyor….

***

“Kıyafetlerinden çiçeklerine, minyatürlerine kadar farklı bir hayat tarzının olduğu İstanbul’un hem av, hem mesire yeri olarak değerlendirilen güzellikleridir, bu çiftlikler. Ortalarında av köşkleri… Küçük, güzel, şömineli mekânlar.. .

“Ailede av sporuna candan bağlı olan, ‘Üç padişah, bir halife ve on cumhurbaşkanı zamanında yaşamış olan’ ve geçtiğimiz günlerde 101. doğum gününü kutlayan Pamir Bey’in dayısı Fuad Bezmen’dir.

“Dayısı Fuad Bey Pamir’i centilmenlik prensiplerine bağlı, iyi bir avcı olarak yetiştirir. Büyükçekmece’deki Geren Bağ Çiftliği’nde, Prens Abbas Halim Bey’den av inceliklerini öğrenir. Dayısının av arkadaşları Prens Abbas Halim Bey, Mimar Feridun Kunt, Feyzi Dinamit, Bal Mahmut (Baler)’in sohbetlerine katılır. […]

“1950’li yıllar ailelerin yakınlaşmasıyla tanışılıp ömür boyu süren Pamir Bezmen - Karaca Taşkent dostluğunun başladığı yıllardır aynı zamanda. Anlamlı bir gülümsemeyle anlatılan Yeşilköy’de su, Uludağ’da kar kayağının, Nişantaşı, Dolmabahçe arasında otomobil yarışlarının yapıldığı, ‘delikanlılık’ın doyasıya yaşandığı yıllar… İlkay Bilgişin ve Güray Zorlu’nun da içinde olduğu Pamir Bey’in Robert Kolej yıllarındaki dostlukları, farklı zamanlarda, mekanlarda, hatta farklı ülkelerde yerini her seferinde başka anılara bırakarak sürer.

Bütün Sabataîler gibi, Bezmen’ler de, kaliteli tahsîle fevkal̃âde ehemmiyet veriyorlar

“1958’de Robert Kolejden Makine Mühendisi olarak ayrılır. Sonra ABD’de Oklahoma State University’de Endüstri Mühendisliği ve Yöneticilik eğitimi alır. ‘The Labour Situation in Turkey’ adını taşıyan tezi oldukça anlamlıdır. Doğduğu yıl olan 1936’da sosyal haklar ve sosyal güvenlik açısından ilk iş kanunu çıkarılmıştır. Oysa bu tarihten çok önce, Mensucat Santral’de ölüm, doğum ve evlenme yardımları yürürlükte. Fabrika doktoru var. Günlük yemek listesi işçileri kalori ihtiyaçlarına göre doktor denetiminde hazırlanıyor. İşçi işveren ilişkilerinde yıllar öncesinde deneyim kazanmış bir aileden gelen, tezini de bu konuda yazan Pamir Bey, sonra kuracağı TASAŞ’da da uygulamalarıyla öncü olacak, işçileri tarafından çok sevilecektir.

“60’larda II.Abdülhamit’in kızı Ayşe Sultan Korusu iskana açılır. O yıllarda Emlak Caddesindeki (bugünkü Abdi İpekçi Caddesi) aile apartmanında oturan Şermin Hanım ve oğlu Pamir korudan bir arsa alırlar. Pamir Bey’in kolejdeyken ayvalarını yediği ağaçların bir bölümü de onların olmuştur. 62’de Şermin Hanımların yazlığı olarak burada yapılan evin bahçesinden Pamir’in çok sevdiği okulunun arazisine bir de kapı açılır. İşte bu ev Şermin Hanımın vefatından sonra çocukların ortak kararlarıyla Nermin ve Pamir Bezmen’in yaşayacakları, yaşatacakları, anıları ve tarihi biriktirip, kayıtlayacakları yer olacaktır.

“Pamir Bezmen ABD’de master yaparken pistlerde yarışmaya başlar. […] Annesi Şermin Hanım, ‘- Yeter artık, sen araba yarışçısı mısın? Türkiye’ye dönüyorsun!’ demese, belki bugün çok tanınmış usta bir pilot olarak anılacaktı.

“Ülkemizdeki ralli geleneği Türkiye Turing Otomobil Kurumu ile başlar. Henüz ülke için o kadar yenidir ki, bu sporun adının ‘ralli’ olmasına 1969’da içlerinde Karaca Taşkent, Güray Zorlu, Ahmet Tollu ve Sibel Tanberk’inde bulunduğu ve başkanlığını Pamir Bezmen’in yaptığı Spor Komitesi’nde karar verilir.

“Pamir Bezmen’in âile kökenlerine olan ilgisi”

“Pamir Bezmen’in aile tarihine, kökenlerine olan ilgisi 70’lerde onu Girit’e götürür. İlerde defalarca anlatılıp, gülünecek bir hikayedir, bu. Pamir Bezmen 70’lerde o zamanki eşi Grace, yakın arkadaşı Aldo Kaslowski ve eşiyle birlikte aile evini bulmak üzere Girit’e; Hanya’ya yolculuk yapar. Bir tarif üzerine gider, meydan, ortada çeşme, arkasında cami, sol tarafta kahve ve onun yanında 3 katlı konak. Kapıyı çalarlar, kapı onları kibarca karşılayan Giritli’ye geçmişte dedesinin bu evde yaşadığı anlatılır. İçeri davet edilirler, kahve eşliğinde gözler nemlenir, fotoğraflar çekilir. Arkadaş olunur, bir daha görüşmek üzere vedalaşılır. İstanbul dönüşünde ailenin Girit’ten gelirken beraberlerinde getirdikleri evlatlıkları Nazlı’ya Hanya anlatıldığında, Nazlı gülerek evin Hanya’da değil, Kandiya’da olduğunu söyler. Yanlış şehirdeki çeşmeli, camili kahveli konağa gitmişlerdir!

Müteşebbisliği

“ABD’den dönüşünde, öğrenciliği boyunca yazları çalıştığı dayıları Fuad ve Refik Bezmen’in başında olduğu ailenin şirketlerinde ve Mensucat Santral’de yönetim kurulunda yer alır. Aynı zamanda Türk Ytong Sanayi A.Ş’de kurucu olarak çalışmaya başlar. Üretimde verimi arttırmak için çeşitli araştırmalar yapar ve çok yararlı olur.

“Sonrasında, TASAŞ (Türk Ambalaj Sanayii) ni kurar. Teneke kutu üretiminin yapıldığı Avrupa ve Ortadoğu’nun en modern tesislerinden biridir, TASAŞ.

Nermin Bezmen

“TASAŞ ’ın henüz kurulduğu yıllarda Nermin Bezmen henüz 19 yaşındadır, üniversiteye devam ederken, yönetici sekreter olarak, Pamir Bey’le çalışmaya başlar. Bu tanışmadan kısa süre sonra aşk her iki tarafın da kalelerini fetheder. Tecrübesiz, toy bir geç kızdır Nermin Hanım; Pamir Bey ise evli olgun bir erkek. Pamir Bey, annesinin, ‘hayatının en doğru kararı olur’ diye belirttiği Nermin Hanım’la 6 ay içinde evlenir. […] [Kızları Pamira, İstanbul’da; oğulları Cazım, İzmir’de doğar…]

“1977, Pamir Bezmen’in 20 yıl sürecek olan Bangladeş’le dostluğunun, Fahri Başkonsolosluğu’nun başladığı yıldır.

“Hayat hızla, kendi dinamiğinde akarken 1980’lerde Pamir Bezmen’in iş hayatı hoş olmayan bir sürece girer. Aile içinde başlayan ‘ilk ayak oyunları’, giderek büyütülen huzursuzluk sonucunda Cevizli’de iki, Manisa’da bir fabrika devredilir. Pamir ve Nermin Bezmen durup, kenara çekilmeyi tercih eder. […]

“Ancak 90’larda da dev kuruluş ‘Mensucat Santral’in olaylı bir şekilde kapanması aileye büyük darbe olur. Pamir Bezmen’i en çok üzen, kaybedilen servet değil, ailenin kuşaklar boyu öncesinden gelen, büyük emek ve fedakârlıklarla yapılanan ‘adı’nın yıpratılmasıdır. […]

“Nermin Bezmen, o zamana kadar Ağababa’nın [Halil Ali Bezmen’in] torunu, Fuad Bey’in yeğeni, ünlü iş adamı Pamir Bezmen’in eşi olarak bilinirken; tüm kökleriyle birlikte “Kurt Seyt&Shura” adlı tarihi romanıyla 92 yılında birdenbire hayatımıza girer. 1916-1918 yılları arasında Kafkasya’nın ve Osmanlının son döneminde geçen bir aşk hikayesini anlatır. Nermin Hanım’ın anne tarafından dedesinin yaşamıdır, konu edilen. […]

“Kurt Seyt & Shura, akabinde Pamir Bezmen’in çevirisiyle Amerika’da yayınlanır. İkisi de Osmanlıca dersi alırlar. Pamir Bey iyice ilerletir ve şu an basım aşamasında olan ‘Girit Salnamesi’ni çevirir. […]