Pazar sabahının bu serin sükûnetinde, dün gece İstanbul'u sarsan o derin uğultunun izleri hâlâ pencerelerde duruyor. Gece boyu çatılar rüzgârın diliyle konuştu, ıslak asfalt sokak lambalarını ürkek birer ayna gibi yansıttı. Boğaz'da demir atmış birkaç tanker, dalgaların elinde birer oyuncak gibi sallandı; vapur iskelelerinde bekleyenler, şemsiyelerini ters çeviren rüzgâra sırtlarını dönüp kendi içlerine sustular. Hafta sonu için ülkenin büyük bölümüne çıkarılan kuvvetli yağış ve rüzgâr uyarısı, gökyüzünün bir türlü karara varamadığını fısıldıyordu sanki: ne tam yağmura durdu ne dindi, saatlerce kurşunî bir ağırlıkla havada asılı kaldı. Bu hâl, ülkenin şu günlerdeki ruh hâlinin ta kendisidir. Eskilerin ferasetiyle isimlendirdiği o ince durumun içindeyiz: muallak. Ne biten var ne başlayan; ne tam bir sonbahar ne sahici bir kış. Her şey bir sonraki oturuma, bir sonraki rapora, bir sonraki imzaya havale edilmiş durumda.
Meclis koridorlarında bu muallaklık en somut hâliyle yaşanıyor. Bütçenin son şekli henüz netleşmedi; komisyon odalarında gece yarılarına kadar süren hesaplar, kalem sesleri ve kâğıt hışırtıları arasında havada asılı duruyor. Bu haftaki enflasyon raporu da yıl sonu tahminini yeniden yukarı çekerek, aslında sokağın zaten sezdiği ama resmî dille söylenmesi beklenen bir gerçeği teyit etti. Kâğıt üzerindeki rakam soğuktu; her soğuk rakamın arkasında ise kimsenin ölçemediği bir sessizlik birikiyor: markette ekmeği bir an avucunda tartan bir el, kaloriferin düğmesine uzanmadan önce içinden hızla hesap yapan bir parmak ucu, faturanın geldiği zarfı açmadan masaya koyup bir süre öylece bekleyen bir göz... İstatistik dediğimiz şey, aslında bu sessiz bekleyişlerin toplamından başka bir şey değildir; sadece onu okumak için ödünç aldığımız soğuk bir dil var, o kadar. Oysa köklü bir devlet aklı ve uzun vadeli bir bakış bilir ki, ekonomi yalnızca makro tablolarda değil, mutfak masalarındaki o görünmez öngörülebilirlikte dengelenir. Belirsizliği azaltan, vatandaşa önünü görme imkânı tanıyan her rasyonel adım, sadece rakamları değil, toplumun yarına duyduğu itimadı da tahkim eder.
Tam bu bekleyişin ortasında, şehrin bir ucunda başka bir tören yaşandı. Eyüpsultan'da yıllardır inşası süren yeni adalet sarayı dün kapılarını açtı; geniş avlular, yüzlerce oda, onlarca duruşma salonu ve mermer koridorlarda yankılanan ilk adımlar... O kürsüden tekrarlanan tek bir öğüt kulaklarda kaldı: hak, muallakta bırakılmamalı. Çünkü geciken bir hüküm yalnızca bir dosyayı değil, bir vicdanı da havada bırakır; devletle vatandaş arasındaki o ince, görünmez ipliği zamanla aşındırır. Mermer kadar sağlam, cam kadar şeffaf bir bina elbette kıymetlidir; asıl mesele duvarların ihtişamı değil, o kapılardan içeri adım atan herkesin aynı hakkaniyetle karşılanıp karşılanmayacağıdır. İnsanın gerçek hüneri yüksek duvarlar yükseltmek değil, askıda kalmış bir gönlü sabırla indirip yere koyabilmektir. Tıpkı yıllarca bir rafta tozlanan bir dosyanın, nihayet adil bir imzayla kapanıp sahibine nefes aldırması gibi. Unutmamak gerekir ki hukukun hızı ve öngörülebilirliği, bir ülkenin hem toplumsal huzurunun hem de iktisadi itibarının en sağlam çıpasıdır.
Bu indirme hüneri, kasımın en sessiz hikâyesine de ışık düşürüyor aslında. Aylardır komisyon odalarında ince bir sabırla olgunlaşan bir çerçeve yasa, bu hafta Meclis Genel Kurulu'nun gündemine taşındı: onlarca yıldır muallakta kalmış bir acının, belki de ilk resmî kapanış cümlesi. Yasanın satırları arasında kuru, hukuki ifadeler dizili; o satırların gölgesinde ise dağların ardında bekleyen analar, geri dönmeyi uman gençler, yıllardır bir kapıya bakıp da hiç çalınmayan ziller duruyor. Bu toprakların hafızasında helalleşmek diye kadim bir söz vardır; kini yürekten söküp atmak, vebali omuzdan indirmek demektir. Meseleye yalnızca duygusal bir kapanış olarak değil, tarihî bir ufukla bakmak gerekir: kendi iç fay hatlarını hikmetle ve hukukla onarabilen bir ülke, bütün enerjisini gelecek yüzyılın büyük rekabetine saklayabilir. İçerideki düğümü ferasetle çözen, dışarıdaki fırtınalara karşı en dirençli olandır. Gecikmiş adalet neyse, gecikmiş barış da odur: ikisi de sabırla, bazen yorgunlukla, ama vazgeçmeden beklenir.
Aynı hafta, bir kurumun açıkladığı verilerle o verilere yöneltilen itirazlar aynı manşette yan yana düştü. Bir taraf rakamların doğruluğunu savundu. Öteki taraf tabloların güvenilirliğini sorguladı. İkisi de kendi gerçeğinden emindi, ikisi de kürsülerden yüksek sesle konuştu. O saatlerde, emekli maaşının yattığı günü bekleyen bir yaşlının parmak uçlarında biriken sessizlik hiçbir manşete girmedi, hiçbir mikrofondan yankılanmadı. Rakamlar konuşurken, en çok o sessizlik haklıydı. Günü kurtaran yüksek sesli polemikler ertesi sabahın rüzgârında dağılıp gider; kalıcı olan, sokağın sessiz vicdanıyla kurulan o sahici ve şeffaf bağdır. Hakikati verinin namusuyla, eleştiriyi ise yapıcı bir sağduyuyla buluşturabildiğimiz gün, bu kısır gürültü yerini gerçek bir müzakere kültürüne bırakacaktır.
Bazı cümleler vardır, insanı tam adıyla çağırır gibi sarsar. Çocukken bir yaramazlık yaptığımızda evin içinde yankılanan o tam isim gibi: duyduğumuz anda ensemizde bir ürperti hisseder, kaçacak bir köşe ararız. Bu kez kaçmak için değil, görmek ve inşa etmek için çağrılıyoruz. Bu pazar sabahı, pazartesinin telaşı başlamadan hemen önce, bu ülke aynaya baksa ve kendi tam adıyla seslenilse; fırtınasıyla, bütçesiyle, yeni açılan adalet sarayıyla, imzalanmayı bekleyen yasasıyla, birbirine karışan rakamlarıyla, acaba kendini tanır mı?
Fırtınalar toprağı sarsar ama kökü derinde olanı yerinden edemez; aksine, çürük dalları eleyip ufku berraklaştırır. Bu kasımın asıl vaadi de tam burada saklıdır: adı çağrılan, bu kez kaçmadan dönüp bakacak, aynadaki yüzle korkmadan göz göze gelecek ve muallakta kalan ne varsa hepsini vakarla yerli yerine koyacaktır.
Çünkü bu işin sırrı rüzgârın susmasında değil, dümeni tutan elin kararlılığındadır.
Sırrı bilenlere selam olsun.