Türkiye’nin gündemi hareketli. Diyarbakır’da bir konser sahnesinden Meclis kürsüsüne kadar uzanan Amedspor atkısı tartışmasını, Haluk Bilginer’in yıllar önce dile getirdiği “Türkiye sineması” önerisi izledi. Ankara’da ise Terörsüz Türkiye sürecini izleyecek yeni komisyonun kapısında kimin içeri gireceği, kimin sandalyesini boş bırakacağı konuşuluyor.

Bir futbol atkısı, bir sinema tartışması ve bir Meclis komisyonu… Üçü de bu memlekette kimin kendini nasıl ifade edebildiği ve o sözün nerede karşılık bulduğu meselesine dokunuyor.

Ben doğrusu artık “Türkiye sineması” dememiz gerektiğini düşünüyorum. Türkçe filmlerin bu ülkenin kültüründeki kurucu yeri ortada. Kürtçe çekilmiş bir film de aynı memleketin insanına, hafızasına ve hikâyelerine yaslanıyor. “Türkiye sineması” ifadesi, bu ortaklığın dil bakımından ne kadar zengin olduğunu daha iyi anlatıyor.

Zülfü Livaneli’ye Diyarbakır’da Amedspor atkısı takılması da bu açıdan düşündürücü. Diyarbakırlı için şehrine gelen sanatçıya takımının atkısını vermek olağan bir misafirperverlik. O jestin siyasi izahat gerektirecek bir hadiseye dönüşmesi ise bize toplumdaki güvenin hangi hızda değiştiğini gösteriyor. Silahın gündemden çıkmasını isteyen bir ülke olarak, Diyarbakır’ın kendini bir futbol kulübüyle ifade etmesini hâlâ neden bu kadar gergin karşılıyoruz?

Ankara’da haftanın en dikkat çekici ayrıntısı, henüz gönderilmemiş bir resmî yazı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, yeni İzleme Komisyonu için siyasi partilerle görüştü. Özgür Özel, YENİ Parti’nin komisyona üye vermeyeceğini açıkladı. Kurtulmuş, yüz yüze görüşmede bu kesinlikte bir cevap almadığını ve üye sayısı belirlendiğinde partilere resmî yazı göndereceğini söyledi. Özel ise itirazlarını görüşmede kamuoyuna anlattığından daha ayrıntılı dile getirdiğini belirtti. Şimdi Ankara’nın önündeki somut mesele, bu tutumun Meclis’e verilecek yazılı cevaba nasıl yansıyacağı.

Ümit Özdağ tam bu aralıkta devreye girdi. 20 Kasım’da Özel’i yeniden genel başkan seçilmesi dolayısıyla ziyaret etti. Kameralar açıldığında ise Özel’i komisyona üye vermeme tutumu nedeniyle de tebrik etti. Ben bu ikinci tebriki siyasi fırsatçılık olarak görüyorum. Özel, önceki komisyon raporundaki demokratikleşme adımlarının hayata geçirilmediğini savunuyor ve terörün sona ermesine verdiği desteğin sürdüğünü söylüyor. Özdağ ise sürecin üniter devlet yapısını tehlikeye attığı görüşünde ve Özel’in kararını sürece verilen desteğin askıya alınması diye sunuyor. Böylece Özel’in iktidara yönelttiği demokratikleşme eleştirisini kendi süreç karşıtlığına dayanak yapıyor.

YENİ Parti açısından mesele, Özdağ’ın bu karardan ne çıkardığını aşıyor. YENİ Parti, bu tercihiyle Kürtlerle arasına siyasi bir mesafe koyuyor.

Kürt seçmenlerin süreçten beklentileri elbette farklı. Ancak demokratikleşme taleplerinin Meclis’te takip edilmesini isteyen bir seçmen, Özel’e haklı olarak şu soruyu sorabilir.

Önceki rapordaki taahhütlerin nasıl uygulanacağını sorgulama imkânı varken o sandalyeyi neden boş bırakıyorsunuz?

CHP Grup Başkanvekili Sevda Erdan Kılıç, partisinin komisyona bir üye vereceğini açıkladı. Muhalefetin önünde iki ayrı tercih var. YENİ Parti komisyon dışında kalacaksa önceki raporda hangi taahhüdün yerine getirilmediğini ve bunun için hangi Meclis girişiminde bulunacağını açıklamalı.

Kendi gerekçesini siyasi bir programa dönüştürmediği sürece, Özdağ’ın o basın toplantısında yaptığı yorum Özel’in itirazından daha çok duyulacak.

İktidarın sorumluluğu daha büyük. 21 Kasım’da Tunceli’de sekiz ilin valisi ve güvenlik yöneticileriyle sahadaki gelişmelerin ele alınacağı bir toplantı programlandı. Devlet kendi birimlerinden bilgi alırken Meclis’in de uygulamayı bağımsız biçimde sorgulayabilmesi gerekir. İzleme Komisyonu hangi bilgileri isteyebilecek? Bir aksaklık tespit ettiğinde ilgili kurumdan cevap alabilecek mi? Kamuoyu, üyelerin hangi konularda görüş ayrılığına düştüğünü öğrenebilecek mi? Komisyonun ağırlığını, üye listesinden sonra yayımlayacağı ilk rapor gösterecek.

Bir de siyasetin diline yerleşmiş “Analar ağlamasın” sözü var. Acıyı anlatırken annelere başvuruyoruz. Sıra karar almaya geldiğinde o annelerin adalet ve güvenlik taleplerine ne kadar yer açıyoruz? Diyarbakır’da bir kadın örgütü komisyona öneri sunduğunda, önerisinin görüşülüp görüşülmediğini öğrenebilecek mi? Dinlenmenin siyasi bir karşılığı olacaksa, komisyon hangi öneriyi ele aldığını ve o öneri hakkında hangi gerekçeyle neye karar verdiğini açıklayabilmeli.

Ben İzleme Komisyonu’nun ilk raporunda üç somut cevap ararım. Önceki rapordaki demokratikleşme adımlarından hangileri atıldı?

Atılmayanlar için sorumluluk hangi kurumda ve takvim ne?

Bölgeden gelen hangi talep bir kararı değiştirdi?

İlk iki soru Ankara’nın verdiği sözlerin hesabını tutar. Üçüncüsü ise Diyarbakır’ın o kararlar üzerindeki payını gösterir.

Terörsüz Türkiye’nin asıl eşiği, Diyarbakır’ın Ankara’da ne kadar konuşulduğundan çok, Diyarbakır konuştuğunda Ankara’da neyin değiştiğidir.