Küreselden Yerele Derneği geçenlerde fon skandalı üzerine bir kamuoyu yoklaması yaptı. Çarpıcı sonuçları aktarmadan evvel anket hakkında kısa bir bilgi notu geçeyim.

Prof. Dr. Suat Kolukırık hocanın denetiminde yapılan bu anket çalışmasında; katılımcıların %72,1’i lisans ve üzeri eğitim düzeyine sahip, %66’sı 36–55 yaş aralığında ve ayrıca %76,1’i de araştırmanın ele aldığı konuları yakından takip ettiğini belirten katılımcılar.

Coğrafi dağılım açısından katılımcıların %36,5’i İstanbul, %12,3’ü Ankara ve %6,2’si İzmir kaynaklı. Ve elbette Türkiye genelini yansıtmamaktadır.

Bakalım ne tür sonuçlar çıktı?

Katılımcıların %58,2’si partizan aidiyetini bir kenara bırakarak iddiaların bağımsız ve tarafsız yargı önünde soruşturulmasını talep edeceğini belirmiştir. Her üç katılımcıdan biri (%35,7) bu durumda partiye bir sonraki seçimde oy vermeyeceğini ifade etmiştir.

Yanıtların %93,9’u, kendi partisine yönelik bir iddiada da hesap sorulmasını destekleyen iki seçenekte toplanmaktadır.

Muhalif olunan partide yaşanan usulsüzlük iddiasına yönelik tutum değişmiyor. Katılımcıların %55,1’i olayın siyasi rekabet amacıyla büyütülebileceğini göz önüne alarak somut yargı kararına kadar temkinli yaklaşacağını, %21,7’si masumiyet karinesine önem verdiğini belirtmiştir.

Yargı sürecini beklemeden görevden alma ve tutuklama isteyenler %15,7, iddiaların doğruluğuna peşinen inananlar ise %7,5’tir.

Her iki senaryoda katılımcıların hem kendi partileri hem de muhalif partiler için yargı sürecini merkeze alan bir tutum beyan ettiği görülmektedir. Muhalif parti senaryosunda yargı kararını beklemeden yaptırım isteyenlerin oranı %23,2 ile sınırlı kalmıştır.

Peki, mali skandal tartışmaları ne kadar takip ediliyor?

Katılımcıların %76,1’i “mali skandallar ve kayıt dışı fon transferleri” olarak tartışılan süreci iddianame, haber ve belge incelemesi düzeyinde yakından takip ettiğini, %22,5’i genel çizgileriyle haberdar olduğunu belirtmiştir. Kulaktan dolma bilgiye sahip olanlar ve hiç takip etmeyenler toplamda %1,4’tür.

Fon krizlerinin siyasete ve toplumsal ahlaka inanca etkisine olmuştur?

Katılımcıların %65,6’sı bu krizlerin adalet duygusunu ve hükümete olan inancını tamamen yitirmesine yol açtığını, %24,9’u zaten var olan sistemik güvensizliğini doğruladığını ve pekiştirdiğini ifade etmiştir. Olayların aydınlatılabileceğine dair umudunu koruyanlar %7,7, kalıcı bir etki beklemeyenler %1,8’dir.

Kısacası katılımcıların %90,5’i krizlerin güven üzerinde olumsuz bir etkisi olduğunu belirtmektedir

Peki, vatandaş ne istiyor?

Katılımcılar kişi başına ortalama 2,8 reform adımı işaretlemiş. Sayıştay ve yargının idari vesayetten tam bağımsız kılınması (%72,0) ile Siyasi Etik Kanunu çıkarılarak siyasetçilerin ve yakınlarının mal varlığının şeffaf takibi (%71,5) en çok desteklenen adımlar olarak karşımıza çıkıyor.

Aynı şekilde ihale ve belediye harcamalarının açık veri portallarıyla anlık olarak vatandaşa açılması %60,2, parti içi demokrasinin güçlendirilmesi %49,6 oranında işaretlenmiştir.

Krizlerin inanca etkisi, siyasi konuma göre;

İnancını tamamen yitirdiğini belirtenlerin oranı solda (%64,8), merkezde (%68,8) ve sağda(%63,2) birbirine yakındır. Farklılık diğer yanıtlarda görülmektedir: olayların aydınlatılabileceği umudunu koruyanlar sağda %12,5, merkezde %4,3, solda %1,7’dir.

Görüldüğü gibi katılımcıların büyük bir çoğunluğu fon krizi sebebiyle büyük bir güvensizlik yaşamaktadır. Bu bakımdan güvenin yeniden tazelenmesi için bu meselenin üzerine büyük bir kararlıkla gidilmeli ve ivedilikle şeffaf bir siyasi ortam tesis edilmelidir.