Onu yakından tanımış gazeteci Mehmet Barlas'a nazaran:

“İnönü'nün aile dostu ve köklü bir CHP'li olmasına karşın, Şerif Remzi Reyent, Türk toplumunun ekonomik çıkış yolunun, Adam Smith'in öğretilerinden geçtiğini her mekanda vurgulardı. Bu inancını, CHP'nin sola kaydığı ve demokratik sosyalizmin ‘ortanın solu' sloganı ile parti ideolojisi haline dönüştüğü günlerde daha yüksek sesle tekrarlıyordu.

“Sonraları Şerif Remzi Reyent'in diğer sermaye sahiplerinden neden farklı olduğunu anladım. Şerif Remzi Reyent, iş hayatında devlete de, iç pazara da bağımlı değildi. Bir ihracatçıydı. Onun markasını taşıyan incirler, gerek kaliteleri, gerekse ambalajları ile, Avrupa pazarında ‘incirin belugası' olarak müşteri buluyordu.” (Mehmet Barlas, “Mehmet Mermerci Olayı! Sermaye de Liberal Olabilir…”, Liberal Düşünce mecm., sayı 5, Kış 1997, s. 22)

Tâvîzsiz bir Kemalist, CHP'li ve İnönü'nün yakın dostu idi. Onu çok takdîr eder, dâimâ desteklerdi. Ali Fuad Erden'in, İsmet İnönü isimli kitabında (1952: 238) naklettiğine göre: “Kayınbirâderi Şerif Remzi Reyent, İnönü'nün nutuklarını Abraham Lincoln'ünkilere benzetirdi”…

İzmir'deki “İnönü Evi Müzesi” de, Reyent ve Erden'lerin İnönü Vakfı'na hîbesidir:

“İsmet İnönü'nün hukukçu babası Reşit Bey'in ilk görev yeri, Çatalca'dır. İstanbul'da Cevriye Hanım'la evlenen Reşit Bey, İzmir Adliyesi'ne Sorgu Yargıcı Yardımcısı olarak tayin edilir. İsmet Bey, 1884 yılında, günümüzde ‘İnönü Evi Müzesi' olan dayısının evinde dünyaya gelmiştir. […]

“İsmet İnönü'nün cumhurbaşkanlığı yıllarında, İzmir Belediye Başkanı Dr. Behçet Uz tarafından, evde oturan iki kız kardeşten belediye adına satın alınmıştır.

“1950 sonrasında bu ev, İzmir Belediyesi tarafından elden çıkarılmak istenince, İnönü'ye yakın olan İzmirli iş adamlarından Şerif Remzi Reyent tarafından satın alınmıştır. Şerif Remzi Reyent, evi, yeğeni Ayla Ökmen'e hediye etmiş ve o da evi, ‘İnönü Vakfı'na bağışlamıştır. Dönemin Belediye Başkanı Yüksel Çakmur'un aracılığıyla ev onarılmış ve iç düzenlemesi yapılmış, İnönü Vakfı'ndan sağlanan eşya ve resimlerle de ev dekore edilerek ziyarete açılmıştır.” (https://isteataturk.com/g/icerik/Ismet-Inonu/1595; 14.8.2018)

Ali Fuad Erden’in baba tarafından akrabâ taal̃l̃ûkâtı

Ali Fuad Erden, çok geniş bir Sabataî akrabâ topluluğuna mensûbdu. Kendisinin vefât îlânına istinâden, babasının, “mülgâ Harbiye Nezareti erk̃ânından İzzet Bey” olduğunu tesbît etmiştik. Ali Fuad Erden’in -Hazal Düzen tarafından okunan- mezar kitâbesinde ise, babası, “Mektûbî-i Seraskerî Kalemi Müdîri [Harbiye Nezâreti / Millî Müdâfaa Vek̃âleti Yazı İşleri Müdürü] İzzet Efendi” olarak zikredilmektedir. Aynı kitâbedeki kayda nazaran, annesinin ismi de Emîne Şâziye Hanım’dır. L̃âkin bu hanımın hangi âileye mensûb olduğu mechûl̃ümüz olarak kalıyor…

Âilenin dîğer vefât îlânlarında babasının “Belgrad Mutasarrıfı Nûreddîn-i Sipâhî” olduğunu öğrendiğimiz İzzet Bey’in üç erkek kardeşi daha vardır: Hatîce Hayriye Hanım’ın zevci Sipâhîzâde Nûreddîn Bey, Sadberk Hanım’ın zevci Abdurrahmân Âsım Bey (ki babasının l̃akabı, Fahri Tandoğan’ın vefât îlânında, bilemediğimiz bir sebeble, “Sipâhîzâde” değil de “Müderriszâde” olarak zikredilmektedir) ve kendisinin de, eşinin de ismi mechûl̃ümüz olmakla berâber oğlunun Dr. Vehbi Salâhi Durusoy olduğunu bildiğimiz dördüncü kardeş…

Emin Âli Durusoy'un vefât îlânına nazaran, baba dedeleri, “Belgrad Mutasarrıfı Nûreddîn-i Sipâhî”dir. Kezâ, “Cerrahpaşa Hastahânesi Baştabîbi Dr. Esad Durusoy” ile Emin Âli Durusoy'un annesi Hatice Hayriye Hanım'ın vefât îlânında da, zevci, “Sipâhîzâde Nûreddîn Bey” ismiyle zikredilmektedir. (Yeni Sabah, 9 Haziran 1948, s. 3) “Sipâhîzâde Nûreddîn Bey”, yânî “Sipâhî Nûreddîn Bey’in oğlu Nûreddîn Bey”…

(Yeni Sabah, 9.6.1948, s. 3)

Sipâhîzâde Nûreddîn Bey’in refîkası Hatice Hayriye Hanım’ın vefât îlânı: “Devlet Denizyolları Hukuk Müşaviri Emin Ali Durusoy ile Cerrahpaşa hastahanesi Baştabibi Esat Durusoyun annesi ve Orgeneral Fuad Erden ile Ankara Nümune hastahanesi dahiliye mütehassısı Selâhi Durusoy’un yengesi ve merhum Sipahi zade Nureddin bey zevcesi Hatice Hayriye Hanım, Hakkın rahmetine kavuşmuştur. Cenazesi 9.6.1948 Çarşamba günü saat 12.30 da Cerrahpaşa hastahanesinden kaldırılarak Aksaray Valide camiinde namazı kılındıktan sonra Sirkeciden vapur ile Heybeliadaya nakledilecek ve oradaki kabristana defin edilecektir. Mevlâ rahmet eyleye. Çelenk gönderilmemesi rica olunur.”

***

Vefât îlânlarından tesbît ettiğimiz sûretle, Belgrad Mutasarrıfı Nûreddîn-i Sipâhî Bey’in mezk̃ûr dört oğlundan altı erkek torunu olmuş ve bunlar üç farklı soy adı almışlardır (Erden, Durusoy ve Tandoğan):

- İzzet Bey / Emîne Şâziye Hanım çiftinin oğlu Org. Ali Fuad Erden (İstanbul, Taşkasap 1882 – a.y., 12.5.1957, Bâyezid C., Merkez Ef. Mez. Âile Makberesi). Kız kardeşi Suhandan ve erkek kardeşi Saadi genc yaşta vefât etmişlerdir (İsmet İnönü, 1952, ss. 106 ve 113). Evliliği, Bedia Reyent ile. Tek çocuk: Aylâ Hanım. Eşi: Lâçin Ökmen.

- Sipâhîzâde Nûreddîn Bey / Hatice Hayriye Hanım çiftinin oğulları:

a) General Hâkim ve Avukat Emîn Âlî Durusoy (1886 – İstanbul, 23.7.1965, Şişli C. Edirne Kapısı Şehîdliği Mez.’daki Âile Makberesi). Evliliği, Tahire Ümit Hanım’la. İki kız: 1) İman Hanım. Eşi: Peyami Kuzeyman. 2) Peyman Hanım. Eşi: Turgut Sızmazoğlu.

b) Dr. Esad Durusoy (1888 – İstanbul, 9.1.1976, Şişli C., Feriköy Mez.). Evliliği, (Paşazâde ve Vâli Mehmed K̃âmil Bey’in kızı) Zübeyde Râsime Hanım’la. İki kız: 1) Sevim Hanım. Eşi: Selman Yönder. 2) Şirin Hanım. Eşi: Şeci Edin. Üvey kızı Leylâ Bükey’in eşi: General Yüksek Elektrik Mühendisi Seyfi Kipmen. Kemalist Uydurma Dilde (“Yönder”, “mürşit” demekdir… -“Osmanlıcadan Türkçeye Karşılıklar Kılavuzu, No 29”, Ulus, 22.4.1935, s. 1)

- “Müderriszâde” Abdurrahmân Âsım Bey / Sadberk Hanım çiftinin oğulları:

a) Nevzat Tandoğan (İstanbul, 1894 – Ankara, 9.7.1946, intihâr). Eşi: (Paşazâde ve Vâli Mehmed K̃âmil Bey’in kızı) Fehamet Fahriye Hanım. İki oğul: Ahmet ve Haldun Tandoğan.

b) Fahri Tandoğan (? – Ankara, 14.4.1965). Eşi: (Bahriyeli Erk̃ânıharb Miralayı Mustafa ve Sıdıka Topkaya'nın kızları) Melek Topkaya. Tek çocuk: Prof. Dr. Halûk Tandoğan. Eşi: Perihan Hanım. Çocukları: Lâle Hanım ve Reha Tandoğan.

- Nûreddîn-i Sipâhî’nin ismi mechûlümüz oğlundan ve gelininden olma torunu: Dr. Vehbi Selâhi Durusoy (? – 1954). Eşi: ? (Selâhi Durusoy’un ölüm târihi için kaynağımız: İ. Yıldırım, H. Ertin, İ. Başağaoğlu, “Türk Tıp Tarihinde ‘Anadolu Kliniği’ -1933/1954-”, Anadolu Kliniği, Ocak 2016, c. 21, sayı 1, s. 5)

Bu altı amcazâde ve fürûu, Kemalist Rejimde mühim mevk̆iler elde etmişler, Memleketin gidişâtında söz sâhibi olmuşlar, “Kemalist Türkiye”yi yoğuran kadronun içinde yer almışlardır.

Nüfûzlu şahsıyetlere eş olmuş dört kız kardeş

Erden'in baba tarafından akrabâlıklarında çok mühim bir unsur, Erden'in üç amcazâdesi dâhil, devrin pek nüfûzlu bâzı şahsıyetleriyle evlenmiş olan dört kız kardeştir. Bunlar, haklarındaki vefât îlânlarında, “Trablusgarb Vâlisi Ahmed Râsim Paşa'nın torunları; Hicâz, Yemen ve Şam Vâlisi Mehmed Kâmil Bey ile Basîre Hanım'ın kızları” olarak künyelenmektedir.

- Zübeyde Râsime Hanım (Trablusgarb, 1890 civârı – İstanbul, 23.7.1961, Kadıköy Osman Ağa C., Sahrâ-i Cedîd’deki Âile Makberesi). İlk eşi: Bilâhare “Tümgeneral” rütbesiyle emekli olan Cemal Derviş Bükey. İki kız: Leylâ ve Süheylâ Hanımlar. Süheylâ Hanım (1918 – 1935), henüz genc kızken vefât ediyor. Leylâ Bükey’in (1917 – 1992) eşi: General̃ Yüksek Elektrik Mühendisi Seyfi Kipmen. İki oğul: Ömer ve Orhan Kipmen. Râsime Hanım’ın ikinci eşi (yukarıda mezk̃ûr): Dr. Esad Durusoy. İki kız: 1) Sevim Hanım. Eşi: Selman Yönder. 2) Şirin Hanım. Eşi: Şeci Edin.

- Fehâmet Fahriye Hanım (1900 civârı – İstanbul, 23.1.1977, Kadıköy Osman Ağa C., Sahrâ-i Cedîd’deki Âile Makberesi). İlk eşi: Mehmet Ali Kuraner (ö. 9.3.1958). İki çocuk: Nezahat Hanım ve Müfit Kuraner. (“Sâbık Şûrâ-i Devlet Başkâtibi Mustafa Tahsin Bey'in mahdûmu, Şûrâ-i Bahriye Reîsi Edhem Paşa ile [İstanbul’da 1950’de têsîs edilen yolcu vapuru şirketi (Ali Akyıldız, T.D.V. İslâm Ansiklopedisi, 2010, 39/301-303)] Şirket-i Hayriye Müdürü Hüseyin Hâkî Efendi'nin hafidleri” olan Mehmet Ali Kuraner, vefât târihinde, İstanbul Yapı ve Yapı Malzemesi Büyük Kredi Kooperatifi'ni idâre ediyordu. -Vefât îlânından, Cumhuriyet, 10.3.1958, s. 3-) Kuraner, Fahriye Hanım'dan boşandıktan sonra, Deniz Binbaşısı Rıfat Tamer ile Hatice Hanım'ın kızı, “Güney Deniz Saha Komutanı Koramiral” İzzettin Tamer'in (ö. 23.7.1977) ablası Şükriye Tamer ile evlenmiş ve bu evlilikden bir oğlu daha olmuştu: Harun Kuraner… Fehâmet Fahriye Hanım’ın ikinci eşi: (Kemalist Totaliter Rejimin) değişmez Ankara Vâli ve Belediye Reîsi Nevzat Tandoğan. Çocukları: Ahmet ve Haldun Tandoğan. Birincinin eşi, Neş’e Hanım, ikincinin, Leman Hanım. Fehâmet Fahriye Hanım'ın ilk çocuğu Nezahat Kuraner de (ö. 5.1.1989) iki evlilik yapıyor. İlk evlilikde, soy adı Gülerman… İkinci evliliği, “Ordu muhâsebecilerinden Galib Bey'in oğlu” Muammer Galib Kunttav ile… M. G. Kunttav, vefâtında (10.1.1955), Başvekâlet Yüksek Murâkabe Hey'eti -Uydurmacasıyle “Denetleme Kurulu”- Âzâlığından emekli idi. Nezahat Hanım'ın, iki evliliğinden de çocuğu yok. Fehâmet Fahriye Hanım'ın ilk oğlu Yüksek Mühendis Müfit Kuraner, Şevket – Ayşe Kenber çiftinin kızı Bülent Kenber'le evleniyor; çocukları: Onur Kuraner (eşi Tülin Hn.)… Bülent Hanım'ın iki kardeşi var: İbrahim ve Ercüment Kenber… Yüksek İzâbe (Frzc. métallurgie) Mühendisi Ercüment Kenber (ö. 31.12.1978), Halil – Rabia Seltün çiftinin kızı Güner Seltün'le evleniyor; kızları İklil Hanım'ın eşi, Uwe Grascht…